Soms vergeet ik dat het geen echte collega's zijn. Ik werk elke dag met mijn Angels, een team van AI-medewerkers dat schrijft, plant, archiveert en meedenkt. En ergens in die dagelijkse samenwerking is er iets geks gebeurd: ik ben ze als collega's gaan behandelen.
Dat is de kern van wat het dagelijks werken met een AI-team mij heeft geleerd: ook AI-collega's hebben een gebruiksaanwijzing. Alleen een héél andere dan mensen van vlees en bloed. En wie die gebruiksaanwijzing niet kent, gaat fouten maken. Ik spreek uit ervaring.
Over gebruiksaanwijzingen gesproken: bij TalentFirst maken we ze al 25 jaar voor mensen. Eerst met DISC, een gedragsanalysemodel dat je voorkeursgedrag beschrijft, tegenwoordig met You.Manual™, onze doorontwikkeling ervan. Dat ik nu gebruiksaanwijzingen zit te schrijven voor AI-medewerkers, is een grap die het leven zelf heeft bedacht.
Wat maakt AI-collega's zo verleidelijk?
De voordelen zijn er legio: snelheid, allround kennis, onvermoeibaar, nooit chagrijnig. Ze werken 24/7, zonder vakantiedagen, en ga zo maar door. Geen maandagochtendhumeur, geen agenda-tetris, geen "daar ga ik niet over".
Juist daardoor sluipt de illusie erin. De antwoorden komen in nette zinnen, het tempo ligt hoog, de toon is altijd behulpzaam. Na een paar weken voelt het als een team. En dan vergeet je waar je mee werkt.
Dat vergeten is geen domheid. Ons brein is gebouwd om alles wat communiceert als mens te behandelen; daar hoeft geen gezicht bij. Wie de hele dag met AI-collega's overlegt, gaat vanzelf collegiaal denken. Het heeft voordelen, want je formuleert vriendelijker en denkt beter na over je vraag. Maar het heeft één groot risico: je gaat vertrouwen op vermogens die er niet zijn.
Wat mis je met een AI-team?
De gezelligheid, om te beginnen. Je loopt nooit meer echt high-fivend door de gangen, en dat is toch mijn definitie van Lekker Werken. Er is geen koffieautomaat-moment, geen slappe lach om iets wat alleen vandaag grappig is. Werk is voor mij altijd mensenwerk geweest, en dat gemis is echt.
Maar het grotere punt is dit: AI denkt niet zelf. En daarmee is het dommer dan echte mensen, precies op de momenten waarop je dat vergeet. Een menselijke collega vult stilzwijgend context aan, ziet aan je gezicht dat iets urgent is, pakt logische vervolgstappen op zonder dat je erom vraagt. Een AI-collega doet dat allemaal niet.
Hoe ziet de gebruiksaanwijzing van een AI-collega eruit?
Uit mijn praktijk, met schade en schande opgebouwd:
Herhaal wat je niet hebt vastgelegd. Alles wat niet zwart-op-wit staat, moet je soms heel vaak opnieuw vertellen. Een mens onthoudt de afspraak van vorige week; een AI-collega alleen wat je hebt opgeschreven.
Maak context expliciet. Ik moet de achtergrond van een vraag uitleggen die voor een mens direct duidelijk was geweest. Waarom iets speelt, voor wie het is, wat er op het spel staat: benoem het allemaal.
Reken niet op logisch meedenken. Hele logische vervolgstappen worden niet vanzelf opgepakt zoals een mens dat zou doen. Wat vanzelfsprekend voelt, is het voor AI niet.
Mijn conclusie, letterlijk zoals ik hem destijds opschreef: op blijven letten, en op heel andere dingen dan met mensen van vlees en bloed. Bij een menselijke collega let je op stemming, energie en belastbaarheid. Bij een AI-collega op context, vastlegging en de dingen die stilletjes níet gebeuren. Wat er misgaat als je dat nalaat, lees je in de fouten van mijn AI-team.
Het lastige is dat die twee soorten aandacht elkaars spiegelbeeld zijn. Bij mensen hoef je context zelden uit te leggen, maar moet je rekening houden met gevoel en vermoeidheid. Bij AI is er geen humeur om rekening mee te houden, maar staat of valt alles met wat jij aanlevert. Wie jarenlang op menselijke collega's is ingespeeld, moet dus letterlijk andersom leren opletten. Dat kost tijd, en het went pas na flink wat missers.
Wat leert dit over samenwerken met mensen?
Meer dan ik had verwacht. Want wat doe ik hier eigenlijk? Ik leer de werkstijl van mijn digitale team kennen en pas mijn eigen gedrag daarop aan. Dat is exact de Platinum Regel uit de DISC-wereld. Behandel de ander zoals díe behandeld wil worden, niet zoals jij het prettig vindt.
Het verschil: bij mensen hebben we er een instrument voor. Een You.Manual™-rapport is gebouwd op DISC, maar gaat vijf stappen verder, met secties over mindset, zelfvertrouwen, personal branding en een toekomstkompas, plus een eigen AI-coach. Zo'n rapport is letterlijk de gebruiksaanwijzing van jezelf, en je kunt hem delen met iedereen die met je samenwerkt. Mijn AI-collega's moesten het zonder doen; hun gebruiksaanwijzing heb ik al doende zelf geschreven.
En misschien is dat wel de les voor iedereen die met AI gaat werken. Het lezen van je collega's, mens of machine, wordt alleen maar belangrijker. Wie het bij mensen al kan, heeft een voorsprong. Begin daar, bijvoorbeeld met mensen lezen met DISC. Werk je als coach of adviseur en wil je hier anderen in meenemen? Bekijk dan de You.Manual™-certificering.
Lees ook
- De gebruiksaanwijzing van jezelf
- De fouten van mijn AI-team, en wat ze me leerden
- Mensen lezen met DISC
- Mijn You.Manual voorspelde mijn grootste AI-blunder
- Wat je profiel zegt over hoe je delegeert (en waar het misgaat)
Dit verhaal is van Huub. De uitwerking deed zijn AI-team — zoals alles op deze kennisbank. Huub keurde elke zin.