Een DISC-teamsessie van een dagdeel bestaat uit vijf blokken: aankomen en kader, het eigen profiel, het teamwiel, botsingen oefenen, en afspraken vastleggen. Reken op drie tot vier uur, inclusief pauze. De theorie is in twintig minuten verteld. De rest van de tijd is voor het gesprek dat mensen over zichzelf en over elkaar voeren.
De grootste valkuil is te veel uitleg en te weinig oefening. Houd de theorie dus kort. In dit draaiboek staat bij elk blok een werkvorm waarmee het team zelf aan de slag gaat.
Wat heb je nodig voordat de sessie begint?
Wat is DISC? DISC is een gedragsanalysemodel, geen test. Het kijkt naar zichtbaar gedrag en levert vier stijlen op: D (Dominant), I (Invloed), S (Stabiel) en C (Consciëntieus). Er zijn geen goede of slechte uitkomsten.
Regel een paar dingen vooraf. Iedereen heeft de analyse ingevuld en het eigen rapport gelezen, bij voorkeur met een korte individuele nabespreking. Dat rapport kan een DISC-rapport zijn of You.Manual™. De leidinggevende weet dat de eigen resultaten ook op tafel komen. En je hebt een teamwiel bij de hand. Hoe je dat leest, staat in het artikel over het teamwiel.
Blok 1: hoe open je de teamsessie? (30 minuten)
Begin bij het doel. Waarom zit dit team hier? Meestal is er een concrete aanleiding: een nieuwe leidinggevende, of gewoon te veel ruis in de samenwerking.
Leg dan de spelregels neer. Er zijn geen goede of foute stijlen. En wat hier gezegd wordt, blijft binnen de groep. Vertel er ook bij dat het rapport zelfperceptie is: het laat zien hoe mensen zichzelf beschrijven, niet hoe anderen hen zien.
Deel je eigen profiel als eerste. Dat kost een paar minuten en zet de toon voor de rest van het dagdeel.
Blok 2: hoe bespreek je het eigen profiel? (45 minuten)
Nu pas de theorie, en kort. Twintig minuten, niet meer. Leg de twee assen uit: introvert tegenover extravert, en taakgericht tegenover mensgericht. Daaruit volgen de vier stijlen.
Wat is de energielijn? De energielijn is de middenlijn bij 50 in de grafieken van het rapport. Gedrag boven die lijn is goed zichtbaar en levert energie op. Gedrag eronder kost energie. Meer uitleg staat in het artikel over de energielijn.
Laat iedereen daarna in het eigen rapport drie zinnen markeren die precies kloppen en één zin die wringt. Bespreek ze in tweetallen en doe daarna een korte ronde in de groep. Die ene wringende zin is goud. Daar begint het gesprek over blinde vlekken.
Niet alles in een rapport hoeft te kloppen. Zeg dat er hardop bij, zodat er ruimte is voor wat iemand niet herkent.
Blok 3: hoe lees je samen het teamwiel? (45 minuten)
Wat is een teamwiel? Een teamwiel is een DISC-wiel waarin je alle teamleden samen plaatst. Gebruik een vloerwiel of plak de namen op een flip-over, zodat mensen letterlijk gaan staan waar ze zitten.
Stel dan twee vragen. Welke stijlen zijn oververtegenwoordigd? Daar zitten de blinde vlekken van het team. En welke stijlen ontbreken? Dat zijn de kwaliteiten die het team mist. Kijk daarna samen wie het verst van de rest staat. Verder lezen kan in de artikelen over ontbrekende stijlen en oververtegenwoordigde stijlen in een team.
Blok 4: hoe oefen je met botsingen? (45 minuten)
Theorie blijft pas hangen als het schuurt. Neem één echte situatie uit het team, zonder namen of gewoon open als de sfeer dat toelaat.
Werk met de bekende botsingen. Een D-stijl die doorduwt tegenover een S-stijl die zich terugtrekt. Een I-stijl die het verhaal vertelt tegenover een C-stijl die de feiten mist. Laat twee mensen het gesprek voeren, eerst zoals het meestal gaat. Daarna nog een keer, met de Platinum Regel erbij: behandel anderen zoals zij behandeld willen worden. Bespreek met de groep wat er anders ging.
Zoek je een andere werkvorm voor dit blok? Kijk dan bij het DISC-debat of het communicatiekompas. Nog meer ideeën staan in het overzicht met werkvormen voor de nabespreking.
Blok 5: hoe leg je de afspraken vast? (30 minuten)
Hier valt of staat de sessie. Laat alle teamleden twee dingen opschrijven die anderen over hen moeten weten, en één ding dat ze zelf gaan proberen. Samen vormt dat de gebruiksaanwijzing van het team.
Spreek af waar die lijst komt te staan en wanneer jullie erop terugkomen. Prik die datum meteen, niet "ergens in het najaar". Zonder dat moment verdwijnt het rapport in een la. Meer hierover lees je in de artikelen over werkafspraken maken en borgen na de training.
Wat pas je aan bij een groter of gespannen team?
Bij een grote groep valt blok 3 om. Je krijgt dan geen echt gesprek meer over het wiel, alleen een rondje observaties. Werk in dat geval met twee subgroepen die allebei hun eigen wiel maken en elkaar laten zien wat opvalt. Dat kost wat extra tijd, maar zo praat iedereen mee.
Zit er echt spanning in het team, draai dan blok 3 en 4 om. Begin met een situatie die iedereen kent en pak er pas daarna het wiel bij. Mensen die net hebben gevoeld waar het schuurt, kijken anders naar dat plaatje met namen erop. Loopt het gesprek toch vast op één conflict, neem dat dan serieus als signaal. Hoe je die patronen leest, staat in het artikel over teamconflict-patronen.
Wat voegt You.Manual™ toe aan een teamsessie?
Dit draaiboek werkt met elk DISC-rapport. You.Manual™ is meer dan een DISC-profiel: het laat ook zien wat je tegenhoudt, hoe je overkomt en waar je naartoe wilt, met een AI-coach die met je meedenkt. In blok 5 merk je dat het meest. Het gesprek gaat dan ook over waar ieder teamlid naartoe wil, naast de vraag hoe jullie samenwerken.
Wil je als coach of trainer zelf met DISC-rapporten leren werken? Kijk dan bij de DISC-certificering van TalentFirst.
