De informele leider in een team is de persoon naar wie iedereen kijkt als er een besluit valt. Die persoon heeft daar geen functie voor. Elke DISC-stijl kan die rol pakken, ieder op een eigen manier. De D doet het met daadkracht, de I met enthousiasme, de S met vertrouwen en de C met kennis. Weet je langs welke weg die invloed loopt, dan kun je er als leidinggevende mee samenwerken.
DISC is een gedragsmodel met vier stijlen: D (Dominant, gericht op resultaat), I (Invloed, gericht op inspiratie), S (Stabiel, gericht op harmonie) en C (Consciëntieus, gericht op kwaliteit). Bij TalentFirst werken we met You.Manual™, onze doorontwikkeling van DISC. Verderop in dit artikel lees je hoe je daarmee de invloed in een team bespreekbaar maakt.
Wat is een informele leider?
Een informele leider is iemand met gezag in een team dat niet uit een functie komt. Er staat geen titel op het naamkaartje. Toch wacht het team op die persoon voordat het echt in beweging komt.
Je ziet het in kleine momenten. De leidinggevende presenteert een plan, en de blikken gaan naar één collega. Knikt die, dan gaat het lopen. Blijft die stil, dan blijft het plan op tafel liggen.
Dat is op zich gezond. Invloed volgt vertrouwen, en vertrouwen laat zich niet benoemen. Het wordt pas lastig als de formele en de informele leider een andere kant op trekken.
Welke DISC-stijl wordt de informele leider?
Elke stijl kan het worden. Het verschil zit in de bron van de invloed. Het gaat daarbij om voorkeursstijlen, geen hokjes: iedereen laat alle vier de stijlen weleens zien.
De D: invloed door daadkracht
Een D met invloed pakt de ruimte die er ligt. Valt er een stilte in het overleg, dan neemt die het woord en hakt een knoop door. D-stijlen houden van snelheid en controle. Een leeg moment vullen voelt voor hen logisch.
Collega's volgen omdat er dan tenminste iets gebeurt. De bekende valkuil: daadkracht wordt bij overgebruik dominantie. Dan klinkt het al snel als “mijn manier of de snelweg”.
De I: invloed door enthousiasme
Een I met invloed krijgt mensen mee. Die maakt een plan leuk en vertelt het verhaal erachter. Daarna wil iedereen meedoen. Op het DISC-wiel heet de combinatie van D en I de Motivator: een enthousiaste, overtuigende leider.
De sfeer in het team volgt vaak de stemming van de I. Het risico is dat overtuigingskracht omslaat in mensen meekrijgen zonder inhoud.
De S: invloed door vertrouwen
Een S met invloed valt het minst op en weegt vaak het zwaarst. Dit is de collega bij wie mensen hun twijfel kwijt kunnen. S-stijlen zijn loyaal, geduldig, zorgzaam en goede luisteraars. Daardoor weten ze wat er echt speelt.
Gaat de S mee in een verandering, dan volgt de rest. Twijfelt de S, dan voelt het team dat ook, ook als niemand iets zegt. De valkuil: harmonie gaat voor, dus een eigen mening blijft binnen.
De C: invloed door kennis
Een C met invloed is de persoon wiens “klopt dit wel?” het gesprek stillegt. C-stijlen zijn analytisch en grondig. Het team leert dat hun oordeel over kwaliteit meestal raak is.
Wil iemand weten of een plan deugt, dan loopt die even bij de C langs. Die invloed is stil en inhoudelijk. Daar zit ook de keerzijde, want kritisch denken kan doorslaan, tot alleen de gaten in een plan nog zichtbaar zijn.
Hoe herken je de informele leider in je team?
Kijk naar wat er gebeurt vlak voor en vlak na een besluit. Daar laat informele invloed zich het duidelijkst zien.
- Naar wie kijkt het team als jij een voorstel doet?
- Wie wordt na het overleg nog even opgezocht bij de koffieautomaat?
- Wiens bezwaar zorgt ervoor dat niemand een besluit echt uitvoert?
- Bij wie halen nieuwe collega's hun informatie?
De antwoorden wijzen vaak naar dezelfde persoon. De stijl van die persoon vertelt je daarna langs welke weg de invloed loopt. Een D zie je in het overleg. Een S zie je ernaast.
Een teamwiel helpt hierbij. Op het DISC-wiel staat ieder teamlid op een eigen positie, en zie je in één oogopslag welke stijlen sterk aanwezig zijn. Hoe je zo'n wiel leest, staat in het artikel over het teamwiel.
Met You.Manual™ maak je die invloed bespreekbaar zonder dat het persoonlijk wordt. Ieder teamlid heeft een eigen profiel, dus praat je over voorkeuren in gedrag. Niemand hoeft dan nog te raden waarom die ene collega zoveel gewicht heeft. You.Manual™ is gebouwd op DISC en gaat vijf stappen verder, met mindset, zelfvertrouwen, personal branding, toekomstkompas en een eigen AI-coach. Wil je zelf teams zo begeleiden, dan leer je dat in de certificering.
Hoe ga je als leidinggevende om met een informele leider?
Begin met erkennen dat de invloed er is. Wie de informele leider negeert of klein probeert te houden, verliest meestal zelf terrein. Gelijkwaardigheid werkt hier beter dan positie: jullie hebben elkaar nodig.
Pas daarna je aanpak aan op de stijl. Dat is de Platinum Regel van DISC: behandel anderen zoals zij behandeld willen worden.
- Bij een D: geef een echte uitdaging en eigen verantwoordelijkheid. Benoem het doel en laat het hoe aan de D.
- Bij een I: betrek de I vroeg en geef erkenning, ook in de groep. Help met structuur zonder te controleren.
- Bij een S: neem de S mee vóór het grote overleg. Geef tijd om na te denken en breng verandering geleidelijk.
- Bij een C: deel de feiten en de onderbouwing vooraf. Vraag naar inzichten en neem die serieus.
Botst jouw stijl met die van de informele leider? Dan zit je vaak op een bekende spanningslijn, zoals D tegenover S of I tegenover C. In het artikel over teamconflict-patronen lees je hoe die lijnen lopen.
Wat doe je als je zelf de informele leider bent?
Dan heb je invloed, of je dat nu wilt of niet. Het team leest alles: je stilte, je zucht, je opgetrokken wenkbrauw, je enthousiasme. Dat is een compliment en een verantwoordelijkheid tegelijk.
Ken je eigen valkuil. Een D die informeel leidt, kan de leidinggevende onbedoeld in de schaduw zetten. Een I kan meer beloven dan het team kan waarmaken. Een S laat twijfel soms woekeren, uit angst voor conflict. Een C kan een plan afschieten voordat het een kans heeft gehad.
Zoek daarna de formele leider op, open en rechtstreeks. Spreek af hoe je je invloed inzet. Een formele en een informele leider met verschillende stijlen kunnen elkaar juist aanvullen, zoals je leest in het artikel over complementair samenwerken. Verschilt jouw stijl sterk van die van je baas, lees dan ook hoe je samenwerkt met je leidinggevende.
Elk team heeft een informele leider, ook het jouwe. De vraag is of je weet wie het is, en langs welke weg die persoon het team beweegt. Als er morgen een voorstel op tafel komt: naar wie kijk jij dan als eerste?