Je drijfveren bepalen waar je als leider op let en wat je beloont. Een leider met een sterke economische drijfveer stuurt op rendement. Een leider met een sterke dienende drijfveer stuurt op mensen. Wie weet wat hen zelf drijft, ziet ook waar die bril het zicht op het team vertroebelt.
Leidinggeven begint bij zelfkennis, en die zelfkennis heeft twee lagen. De bovenste laag is je gedrag. Bij TalentFirst brengen we die laag in kaart met You.Manual™, ons instrument dat op DISC is gebouwd. De onderste laag is je motivatie, en daar gaat dit artikel over.
Wat zijn drijfveren precies?
Drijfveren zijn de waarden en behoeften die onder je gedrag liggen. Ze verklaren waarom je doet wat je doet. Je ziet ze niet direct, maar je merkt ze wel: aan wat je energie geeft en aan wat je koud laat.
Het ijsbergmodel maakt dat zichtbaar. Boven de waterlijn zit je waarneembare gedrag: hoe je praat en hoe je reageert. Onder de waterlijn zitten je drijfveren, overtuigingen, waarden en ervaringen. DISC, het gedragsmodel met de stijlen Dominant, Invloed, Stabiel en Consciëntieus, beschrijft het deel boven water. Een drijfverenanalyse duikt eronder.
TalentFirst werkt met zeven drijfveren. Het model bouwt voort op het werk van Eduard Spranger en is later doorontwikkeld. Iedereen heeft alle zeven in zich. Alleen de volgorde en de sterkte verschillen.
Hoe kleuren drijfveren je manier van leidinggeven?
Je hoogste drijfveren werken als een filter. Ze bepalen welke vraag je als eerste stelt in een overleg. Per drijfveer ziet dat er zo uit:
- Esthetisch: je wilt harmonie en balans. Je let op de sfeer in het team en op hoe het werk eruitziet. Een rommelig proces kost je energie.
- Economisch: je wilt rendement en praktisch nut. Je eerste vraag bij elk plan is wat het oplevert. Je bewaakt tijd en budget scherp.
- Individualistisch: je wilt autonomie. Je geeft mensen graag de ruimte, omdat je die zelf ook nodig hebt. Iemand die om houvast vraagt, kan je dan ontgaan.
- Politiek: invloed en verantwoordelijkheid. De leiding pakken gaat vanzelf, en je denkt in posities en mandaat.
- Dienend: je wilt van betekenis zijn voor anderen. Je investeert in je mensen en je deur staat open. Je eigen grenzen bewaken is voor jou het lastige deel.
- Ordenend: je wilt structuur en principes. Je zorgt voor heldere afspraken en vaste kaders. Je leidt vanuit wat je juist vindt, ook als dat schuurt.
- Theoretisch: begrijpen hoe iets werkt. Je zoekt eerst de feiten en het waarom. Snel beslissen op halve informatie kost je moeite.
Niemand leidt vanuit één drijfveer. Meestal geven twee of drie hoge drijfveren samen de toon. Een leider met hoog Politiek en hoog Dienend wil sturen, en wil dat het team er beter van wordt. Die combinatie voelt heel anders dan Politiek met Economisch.
Wat is het verschil tussen je leiderschapsstijl en je drijfveren?
Je gedragsstijl beschrijft hoe je leidt. Je drijfveren beschrijven waarom. Twee leiders kunnen precies hetzelfde gedrag laten zien vanuit een heel ander motief.
Neem twee leidinggevenden met een D-stijl. Allebei zijn ze direct en besluitvaardig. Bij de eerste staat Economisch bovenaan: de cijfers moeten kloppen. Bij de tweede staat Dienend bovenaan: het team moet slagen. Van buiten zien ze er hetzelfde uit. Hun team merkt het verschil pas als het spannend wordt: waar kiezen ze voor als cijfers en mensen botsen?
Gedrag is dus een half verhaal. Lees meer over die botsing in als je gedrag en drijfveren botsen. Voor de gedragskant van leidinggeven is leidinggeven met DISC een goed startpunt.
Waarom motiveert jouw drijfveer je team niet vanzelf?
De valkuil van elke leider is dezelfde: je motiveert anderen met wat jou zelf motiveert. Een leider met een hoge individualistische drijfveer geeft iedereen vrijheid. Voor de medewerker die juist structuur zoekt, voelt dat als in de steek gelaten worden.
De Platinum Regel uit DISC helpt hier. De Gouden Regel zegt: behandel anderen zoals jij behandeld wilt worden. De Platinum Regel gaat een stap verder: behandel de ander zoals die behandeld wil worden. Die regel geldt voor gedrag, en net zo goed voor motivatie.
Concreet betekent dat: vraag wat iemand drijft, in plaats van het in te vullen. Een teamlid met een theoretische drijfveer waardeert tijd om iets uit te zoeken. Een teamlid met een dienende drijfveer wil horen wat het werk voor anderen heeft betekend. Hoe je dat vertaalt naar waardering, lees je in belonen naar drijfveer.
Hoe ontdek je wat jou drijft als leider?
Begin bij je eigen ergernissen. Wat irriteert je als je team vergadert? Waar word je ongeduldig van? Wat je stoort, wijst vaak naar wat je belangrijk vindt.
Kijk daarna naar je beslissingen. Welk argument geeft bij jou de doorslag: de cijfers, de mensen, de principes of je eigen vrijheid? Schrijf drie recente keuzes op en zoek het motief dat steeds terugkomt.
Een drijfverenanalyse maakt dat scherper. Die brengt de volgorde van jouw zeven drijfveren in kaart, zonder goede of foute uitkomsten. De analyse is een apart product, los van You.Manual™. Over de rol van intrinsieke en extrinsieke motivatie lees je meer in een eigen artikel.
Voor de laag boven water is er You.Manual™. Het is gebouwd op DISC en gaat vijf stappen verder, met mindset, zelfvertrouwen, personal branding, een toekomstkompas en een eigen AI-coach. Voor een leider maakt dat de bovenste laag van de ijsberg concreet. Leg je er een drijfverenanalyse naast, dan zie je wat je doet én waarom je het doet. Twijfel je nog of leidinggeven bij je past, lees dan meer over de keuze om leidinggevende te worden.
Werk je als coach of HR-professional met leiders, dan helpt het om gedrag en motivatie naast elkaar te leren lezen. Daarvoor is er de certificering.
Wat vraagt dit van jou?
Je team ziet je gedrag elke dag. Je drijfveren zien ze pas als het spannend wordt. Dan blijkt waar je echt voor kiest.
Welke drijfveer neemt bij jou het stuur over als cijfers en mensen botsen?