Je rangorde van drijfveren ligt vrij vast. Toch verlaat je het ene overleg fris en het andere doodmoe, terwijl je hoogste drijfveer in allebei precies hetzelfde bleef. Dat komt niet doordat je drijfveer wisselt. Het komt doordat de situatie hem wel of niet aanspreekt.
Een drijfveer is een waardegebied dat jou motiveert: het waarom achter je gedrag. TalentFirst werkt met zeven drijfveren, gemeten met een aparte drijfverenanalyse naast You.Manual™, onze doorontwikkeling van DISC (het gedragsanalysemodel met de vier stijlen D, I, S en C). In dit artikel lees je waarom een hoge drijfveer soms stil blijft liggen, en verderop hoe dat in je rapport terugkomt.
Wat is het verschil tussen je rangorde van drijfveren en of een drijfveer 'aan' staat?
Een drijfverenanalyse zet je zeven drijfveren in een vaste volgorde: Esthetisch, Economisch, Individualistisch, Politiek, Dienend, Ordenend en Theoretisch. Wat elke drijfveer precies inhoudt, lees je in het overzicht van de 7 drijfveren. Die volgorde verandert nauwelijks. Ingrijpende levensgebeurtenissen kunnen hem op termijn verschuiven, maar dat gaat over jaren, niet over dagen.
Activering is iets anders. Dat is de vraag of de situatie waarin je nu zit een beroep doet op een drijfveer die bij jou hoog scoort. Sta je hoog op Politiek en zit je in een vergadering zonder enige status of invloed op tafel, dan blijft die drijfveer stil. Zet dezelfde vergadering om in een onderhandeling waar de uitkomst ertoe doet, en hij springt meteen aan.
Je rangorde is dus het potentieel. De situatie bepaalt of dat potentieel wordt aangeboord.
Is een niet-geactiveerde drijfveer hetzelfde als een lage drijfveer?
Nee. Een lage drijfveer staat structureel laag: het waardegebied laat je in vrijwel elke situatie koud, ongeacht de context. Een hoge drijfveer die niet geactiveerd wordt, ligt gewoon te wachten. Kom je in een situatie die er wél op aanspreekt, dan voel je het verschil meteen.
Twee mensen kunnen in dezelfde saaie vergadering zitten en er om totaal andere redenen doorheen komen. De één heeft een lage drijfveer voor het onderwerp en voelt gewoon niets. De ander heeft er juist een hoge drijfveer voor, maar de vergadering biedt geen enkel aanknopingspunt. Van buiten zie je twee keer dezelfde matte blik. Van binnen speelt zich iets heel anders af.
Hoe herken je of een drijfveer op dit moment actief is?
Let op wat een taak of gesprek met je doet, los van hoe zwaar hij objectief is. Een paar herkenbare voorbeelden:
- Politiek hoog: je haalt energie uit een situatie waar invloed of aanzien op het spel staat, en voelt niets bij een taak waar niemand het ooit zal zien.
- Esthetisch hoog: een slordig opgemaakte presentatie irriteert je meer dan de inhoud rechtvaardigt, terwijl je bij een rommelig Excel-bestand met dezelfde cijfers je schouders ophaalt.
- Dienend hoog: je klapt open zodra je iemand rechtstreeks kunt helpen, en klapt dicht zodra het werk alleen intern rendement oplevert.
- Theoretisch hoog: een nieuw vakgebied induiken geeft je een boost. Een herhaling van kennis die je al had, doet dat niet.
Het patroon is steeds hetzelfde: je energie hangt af van wat het werk raakt bij je drijfveren, niet van hoe zwaar het objectief is.
Wat heeft dit te maken met je gedrag?
Bij DISC ken je een vergelijkbaar onderscheid: je basisstijl versus je responsstijl. Je basisstijl is stabiel en verandert nauwelijks na je vijfentwintigste. Je responsstijl kan per rol of situatie flink verschuiven, omdat je gedrag zich aanpast aan wat de omgeving vraagt. Drijfveren werken op eenzelfde manier, alleen dieper. Onder de waterlijn van het ijsbergmodel ligt je vaste rangorde. De situatie bepaalt welk deel daarvan naar boven komt.
You.Manual™ is onze doorontwikkeling van DISC: gebouwd op DISC, vijf stappen verder. Naast je gedragsprofiel krijg je ook mindset, zelfvertrouwen, personal branding, een toekomstkompas en een eigen AI-coach. In je rapport zie je je basisstijl, je responsstijl en de energielijn die laat zien welk gedrag je energie kost. Leg je drijfverenanalyse ernaast, en die verklaart vaak waaróm dezelfde taak in de ene rol wel werkt en in de andere niet. Je gedrag kan prima passen bij de functie, terwijl geen van je drijfveren wordt aangesproken. Dat is een ander vraagstuk dan situationele motivatie, en het voelt structureel in plaats van incidenteel: lees dan als je gedrag en drijfveren botsen.
Wat doe je als een drijfveer al langere tijd niet wordt aangesproken?
Eén saaie vergadering zegt niets. Vraag jezelf pas iets af als het patroon zich weken achtereen herhaalt. Loop dan je week na en markeer de momenten waarop je merkbaar aansloeg. Vaak zie je een lijn: steeds hetzelfde soort situatie dat je drijfveer wél raakt.
Gebruik die lijn om je werk bij te sturen, niet om het meteen overhoop te gooien. Heb je een hoge Individualistische drijfveer en werk je in een rol vol overleg en afstemming, dan hoef je niet meteen te vertrekken. Bouw eerst een blok zelfstandig werk in per week en kijk wat dat met je energie doet.
Blijft een drijfveer in vrijwel elke rol die je hebt gehad structureel onaangesproken? Dan zit het probleem dieper dan situationele motivatie: je had die drijfveer te hoog ingeschat. Start dan bij het begin. Breng eerst je gedragskant in kaart met het You.Manual™-programma en leg je drijfverenanalyse ernaast. Dan zie je zwart-op-wit wat structureel is en wat alleen deze week zo voelde.
Welke situatie deze week wél aansloeg op wat jou drijft, en welke juist niet? Dat verschil vertelt je meer over jezelf dan het gemiddelde van je week.