Ontslagen worden is een klap, en tegelijk een zeldzaam moment om opnieuw te kiezen. Wat nu? Neem eerst de tijd om te verwerken wat er gebeurd is. Zoek daarna uit wat voor werk echt bij je past, voordat je de vacaturebank opent.
Wie die volgorde aanhoudt, maakt van een gedwongen vertrek een kans. Je stapt dan in werk dat bij je hoort, in plaats van in de eerste baan die toevallig vrij is. Dat begint bij zelfkennis: weten hoe jij je van nature gedraagt en waar je energie van krijgt.
Wat doe je als je net ontslagen bent?
Laat het eerst binnenkomen. Ontslag raakt je zelfbeeld, ook als het niets met jouw werk te maken had. Een afdeling verdwijnt of je functie houdt op te bestaan, en toch voelt het persoonlijk. Boosheid hoort erbij. Verdriet ook.
Daarna komt de vraag die bijna iedereen meteen stelt: hoe vind ik snel een nieuwe baan? Logisch, want er zijn rekeningen. Toch is het slimmer om er een andere vraag voor te zetten: welk werk past bij mij? Wie die vraag overslaat, belandt vaak in een kopie van de vorige baan.
Schrijf voor jezelf op wat je de afgelopen jaren energie gaf en wat je moe maakte. Kijk naar de taken die je uitstelde en naar de momenten waarop je de tijd vergat. Een gedragsanalyse zoals You.Manual™ helpt je om dat lijstje te toetsen aan een eerlijke spiegel.
Waarom kan ontslag een kans zijn?
Ontslag zet je in beweging op een plek waar je anders was blijven zitten. Je kunt jaren doorkabbelen in een baan die net niet past. Het is niet slecht genoeg om weg te gaan en niet goed genoeg om blij van te worden. Pas als iemand anders de knoop doorhakt, ontstaat er ruimte.
Neem iemand van wie de afdeling wordt uitbesteed. Het vertrek staat vast, de datum komt dichterbij. Een collega kiest een opleiding tot doktersassistent, en dat lijkt een goed idee, want het is iets met mensen. In het sociaal plan zit ook een outplacementtraject: begeleiding naar nieuw werk, betaald door de werkgever. Dat schuift naar achteren. Eerst maar eens zien.
Zo gaat het vaak. De zorg om snel weer werk te hebben, drukt de grotere vraag weg. Terwijl er juist nu tijd en vaak ook geld is om die vraag goed uit te zoeken. Wat vind je leuk, waar ben je goed in, waar voeg je iets toe? Wie dat echt weet, zoekt daarna veel gerichter.
Hoe ontdek je na ontslag welk werk bij je past?
Kijk eerst naar je gedrag en pas daarna naar functietitels. DISC is een gedragsanalysemodel dat beschrijft hoe je je gedraagt en communiceert, in vier stijlen: D (Dominant), I (Invloed), S (Stabiel) en C (Consciëntieus). Het is geen test. Er zijn geen goede of foute uitkomsten, en iedereen laat een eigen mix van stijlen zien.
Je basisstijl is je natuurlijke gedrag als je geen rekening houdt met anderen. Die stabiliseert rond je 25e. Een ontslag verandert je baan, maar je basisstijl neem je mee. Daarom is die stijl een stevig vertrekpunt voor je volgende stap.
De energielijn ligt in een DISC-grafiek op 50, op een schaal van 0 tot 100. Gedrag boven die lijn laat je makkelijk zien en het levert je energie op. Gedrag eronder kun je best vertonen, maar het kost je energie. Meer uitleg vind je in het artikel over de energielijn.
Leg je vorige baan eens naast die lijn. Vroeg je werk vooral gedrag dat onder jouw lijn ligt? Dan verklaart dat misschien waarom je aan het eind van de week zo leeg was. Je nieuwe richting kun je dan bewust dichter bij je natuurlijke gedrag zoeken. Welke taken bij welke stijl passen, lees je in werk dat jouw stijl energie geeft.
Hoe gaat elke DISC-stijl om met ontslag?
Elke stijl ervaart een ontslag anders, omdat elke stijl op iets anders reageert onder druk. Herken je jezelf, dan weet je ook wat je nu nodig hebt.
- D-stijl: het verlies van controle steekt het meest. Pak zelf weer de regie en zoek snel een nieuwe uitdaging.
- I-stijl: afwijzing en alleen thuiszitten vreten energie. Zoek mensen op. Praat over je ideeën met wie je kent, want van hun reactie krijg je weer zin.
- S-stijl: plotselinge verandering en verlies van zekerheid wegen zwaar. Een vaste dagstructuur geeft houvast, en je mag de tijd nemen om te kiezen.
- C-stijl: onduidelijkheid en te weinig informatie zorgen voor onrust. Verzamel feiten, zet je opties naast elkaar en bepaal zelf in welke volgorde je ze onderzoekt. Dat geeft rust.
Er is geen goede of foute manier om een ontslag te verwerken. Een D die meteen wil doorpakken en een S die eerst rust zoekt, doen allebei wat bij hen past. Het helpt wel om te weten welke reactie bij jou hoort, zodat je jezelf niet naast een ander legt.
Wat doe je met outplacement of een opleidingsbudget?
Grijp elke kans om op kosten van je werkgever de diepte in te gaan. Een outplacementtraject, een loopbaancoach of een opleidingsbudget voelt soms als iets voor later. Juist nu is het waardevol, want je hebt de ruimte om echt te ontdekken wat bij je past. Hoe een gedragsanalyse in zo'n traject werkt, lees je in DISC bij outplacement.
Kies ook geen opleiding omdat een collega dat doet. Iets met mensen kan van alles betekenen: zorgen, verkopen, lesgeven, leidinggeven. Welke vorm bij jou past, hangt af van je stijl en van wat je drijft. Over dat laatste gaat loopbaankeuzes maken vanuit je drijfveren.
You.Manual™ is meer dan een DISC-profiel: het laat ook zien wat je tegenhoudt, hoe je overkomt en waar je naartoe wilt, met een AI-coach die met je meedenkt. Na een ontslag zijn juist die laatste twee bruikbaar. Je ziet waar je naartoe wilt, en je kunt hardop doordenken over een richting voordat je ergens op solliciteert. In het You.Manual™-programma ga je daar zelf mee aan de slag.
Moet je na ontslag meteen gaan solliciteren?
Solliciteer pas breed als je weet wat je zoekt. Dat kan een paar weken duren, soms langer. Natuurlijk speelt geld mee, en niet iedereen heeft die ruimte. Ook dan helpt het om naast het zoeken een paar uur per week te besteden aan de vraag wat je echt wilt.
Wie die vraag heeft beantwoord, solliciteert anders. Je motivatie klinkt echter, en op de vraag vertel eens iets over jezelf heb je een eerlijk verhaal. Twijfel je of een nieuwe functie past? Gebruik dan de vragen uit past deze baan nog bij mij als toets.
Achteraf kijk je vaak heel anders terug op een ontslag dan op de dag zelf. Wat zou jij gaan doen als je deze keer helemaal zelf mocht kiezen?