Loopbaankeuzes vanuit je drijfveren maak je door eerst te bepalen wat jou ten diepste motiveert, en pas daarna te kijken naar wat je kunt. De meeste mensen doen het precies andersom. Ze kiezen op hun cv, en zo worden ze elk jaar beter in werk waar ze steeds minder om geven.
Bij TalentFirst brengen we de gedragskant van dit vraagstuk in kaart met You.Manual™, onze doorontwikkeling van DISC, en de motivatiekant met een aparte drijfveren-analyse. Hoe die twee samen een loopbaankompas vormen, lees je verderop in dit artikel.
Waarom is kiezen op competenties een valkuil?
Omdat competenties vanzelf aandacht naar zich toe trekken. Ben je goed in plannen, dan komen de planningsklussen jouw kant op. Doe je die goed, dan volgen er meer, plus een functietitel en een salaris die erbij horen. Tien jaar later ben je dé planner van de organisatie, en niemand heeft ooit gevraagd of je er iets om geeft.
Dat is de competentie-val: vaardigheid bepaalt je richting, motivatie sukkelt erachteraan. Het verraderlijke is dat er nooit een duidelijk beslismoment was. Elke stap was logisch. Alleen de optelsom klopt niet.
We zien het voorbeeld vaak bij loopbaancoaching: de jurist die uitblinkt in contracten maar oplaadt van mensen begeleiden, en al drie promoties verder is in de verkeerde richting. Op papier een glansrijke carrière. Van binnen de vraag hoe lang dit nog moet.
Denk aan het ijsbergmodel uit de gedragsleer: competenties en gedrag zijn zichtbaar boven de waterlijn, drijfveren zitten eronder. Werkgevers sturen op wat ze zien. Als jij dat zelf ook doet, kijkt er dus niemand meer naar het deel dat bepaalt of je 's ochtends zin hebt in je werk.
Wat zijn drijfveren precies?
Drijfveren zijn de motieven onder je gedrag: het waaróm, waar gedrag het hóe is. TalentFirst werkt met zeven drijfveren, in een model dat voortbouwt op het werk van Spranger maar is doorontwikkeld: Esthetisch (schoonheid en balans), Economisch (rendement en resultaat), Individualistisch (autonomie), Politiek (invloed), Altruïstisch (anderen helpen), Regulerend (waarden en principes) en Theoretisch (kennis en inzicht).
Je meet ze met een eigen drijfveren-analyse, los van je gedragsprofiel. Zonder analyse kun je alvast twee vragen stellen die veel verraden. Waar zou je mee bezig zijn als niemand je betaalde? En waar word je oprecht boos van op je werk? Achter dat eerste zit vaak je sterkste drijfveer, achter dat tweede een drijfveer die geschonden wordt. De uitgebreide uitleg per drijfveer vind je in de 7 drijfveren.
Hoe maak je een loopbaankeuze vanuit je drijfveren?
Stap één: bepaal je top. Meestal springen er twee of drie drijfveren uit die het zwaarst wegen. Die top is je toetssteen voor elke loopbaanoptie.
Stap twee: leg elke optie langs die toetssteen. Scoort een baan goed op je Theoretische drijfveer maar krijg je er geen autonomie terwijl Individualistisch bovenaan staat? Dan weet je nu al waar het over drie jaar gaat knellen. Stel per drijfveer één simpele vraag: krijgt deze kant van mij hier voeding?
Stap drie: neem je laagste drijfveer net zo serieus. Een lage drijfveer is geen ontbrekende drijfveer, soms is het een regelrechte allergie. Een rol waarin je dagelijks moet doen waar je allergisch voor bent, verlies je altijd, hoe goed de rest ook past. Waarom dat zo werkt, lees je in een lage drijfveer is geen ontbrekende drijfveer.
En wat doe je dan met je competenties?
Die blijven waardevol, maar in een andere rol: als middel, niet langer als kompas. De vraag verschuift van "wat kan ik?" naar "welke van mijn vaardigheden wil ik inzetten voor iets dat mij motiveert?" Vaardigheden die je liever achterlaat, mag je gewoon achterlaten. Dat je iets kunt, verplicht je tot niets.
Dat laatste mag je gerust twee keer lezen, want het staat haaks op hoe de meeste mensen zijn opgevoed. Talent voelt als een verplichting. Maar een vaardigheid inzetten waar geen motivatie onder ligt, is roofbouw met een diploma.
De sterkste loopbaankeuzes combineren drie lagen: wat je motiveert (drijfveren), hoe je van nature werkt (gedragsstijl) en wat je kunt (competenties). Voor die middelste laag is er You.Manual™: gebouwd op DISC, maar vijf stappen verder, met naast je gedragsprofiel secties over mindset, zelfvertrouwen, personal branding en een toekomstkompas, plus een eigen AI-coach. Dat toekomstkompas helpt precies bij deze vraag: welke richting past bij wie jij bent? Kijk voor jouw rapport bij het You.Manual™-programma.
Twijfel je intussen over je huidige werk, doe dan eerst de check in past deze baan nog bij mij. En weet dat er tussen blijven en vertrekken nog een derde route zit: je huidige baan ombuigen richting je drijfveren, zoals we beschrijven in jobcrafting met je gedragsvoorkeuren.
Kiezen op wat je kunt, voelt veilig. Kiezen op wat je drijft, voelt spannend. Maar er is maar één van de twee waar je over tien jaar dankbaar voor bent.