Leidinggeven aan je oud-collega's is lastig omdat de relatie verandert, terwijl de mensen dezelfde blijven. Gisteren deelde je de koffie en het gemopper, vandaag voer je de beoordelingsgesprekken. Hoe die overstap gaat, hangt sterk af van je eigen gedragsstijl. Een D-stijl pakt de nieuwe rol snel op, een S-stijl worstelt eerder met de afstand die erbij hoort.
In You.Manual™, onze doorontwikkeling van DISC, begint zo'n leiderschapsvraag bij je eigen profiel. Wat dat voor deze overstap betekent, lees je verderop in dit artikel.
DISC is een gedragsanalysemodel dat waarneembaar gedrag beschrijft in vier stijlen: D (Dominant), I (Invloed), S (Stabiel) en C (Consciëntieus). De stijlen komen voort uit twee assen: introvert of extravert, en taakgericht of mensgericht. Het model gaat terug op psycholoog William Moulton Marston, die het in 1928 beschreef. Je voorkeursstijl is de stijl die je het vaakst laat zien. Iedereen heeft alle vier in zich.
Waarom is leidinggeven aan je oud-collega's zo lastig?
Je oud-collega's kennen je al. Ze weten hoe je reageert als iets misgaat. Ze weten wat je van de vorige baas vond, en welke afspraken je zelf wel eens liet schieten. Je begint dus niet blanco. Lastig en handig tegelijk.
Lastig, omdat oude verhoudingen blijven doorwerken. De collega met wie je altijd samen klaagde, kijkt of je nog meedoet. De collega die zelf op de functie hoopte, kijkt kritisch mee. Handig, omdat je weet hoe je team werkt. Je hoeft niet te raden wie rust nodig heeft en wie juist uitdaging.
Onder die spanning val je makkelijk terug op je voorkeursstijl. Een nieuwe rol geeft druk, en onder druk doe je meer van wat je altijd al deed. Daarom zegt je stijl veel over waar het bij jou gaat knellen.
Wat maakt jouw DISC-stijl makkelijk of lastig bij leidinggeven aan oud-collega's?
Elke stijl heeft sterke kanten die bij overgebruik omslaan in valkuilen. Bij oud-collega's zie je dat sneller, want je oud-collega's kennen de oude versie van jou nog. Hieronder per stijl wat helpt en wat schuurt.
Oud-collega's aansturen met een D-stijl
Met een D-stijl neem je de leiding zonder lang te aarzelen. Je bent besluitvaardig en direct. Je team weet dus snel waar het aan toe is, en de onduidelijkheid over de nieuwe rol duurt kort.
Wat schuurt: je oud-collega's kennen je directheid als die van een gelijke. Van een leidinggevende komt dezelfde zin harder binnen. Onder druk kan een D-stijl ongeduldig of intimiderend overkomen. Dan voelt het voor je team alsof je ineens boven ze staat. Leg daarom uit waarom je iets besluit, ook als je het antwoord zelf allang weet. Heb je D-stijlen in je team, dan helpt leidinggeven aan een D-stijl je verder.
Oud-collega's aansturen met een I-stijl
Een I-stijl houdt de sfeer goed. Je bent enthousiast en makkelijk te benaderen. Je oud-collega's merken dat je dezelfde persoon bent gebleven, en dat geeft vertrouwen.
Waar het knelt: de grootste angst van een I-stijl is afwijzing. Je wilt er nog steeds bij horen, ook bij de vrijdagmiddagborrel en het gemopper over besluiten van hogerop. Dan wordt een kritisch gesprek met een oud-maatje zwaar, en schuif je het voor je uit. Spreek met jezelf af welke gesprekken je niet uitstelt. Vriendelijk en helder gaan prima samen.
Oud-collega's aansturen met een S-stijl
Een S-stijl is loyaal en luistert goed. Je team voelt dat je ze niet vergeten bent nu je een stap hebt gezet. Dat geeft rust in een periode waarin veel verandert.
De valkuil zit in de afstand die de rol vraagt. Een S-stijl houdt van harmonie en zegt niet makkelijk nee. Je wilt de verhoudingen niet verstoren, dus je neemt werk over of laat een probleem liggen. En problemen die blijven liggen, worden groter. Begin klein, met één duidelijke grens tegelijk, rustig uitgelegd. Hoe een S-stijl zelf graag aangestuurd wordt, lees je in leidinggeven aan een S-stijl. Dat zegt ook veel over wat jij nodig hebt.
Oud-collega's aansturen met een C-stijl
Een C-stijl brengt duidelijkheid. Je werkt nauwkeurig en je besluit op basis van feiten. Voor oud-collega's voelt dat eerlijk. Niemand krijgt een streepje voor omdat jullie vroeger naast elkaar zaten.
Wat lastig is: een C-stijl werkt graag zelfstandig en vindt feedback geven en emotionele situaties moeilijk. Je trekt je dan makkelijk terug achter planningen en procedures. Je oud-collega's kunnen dat lezen als afstand. Deel wat je weet, ook als het nog niet af is. En maak bewust tijd voor het gewone gesprek, zonder agenda.
Hoe ga je om met vriendschap en vertrouwen in je oude team?
Vriendschap met een oud-collega mag blijven bestaan. Wel verandert wat je deelt. Je weet straks dingen over beoordelingen of reorganisaties die je niet mag doorvertellen. Wie dat niet benoemt, krijgt er later last van.
Zeg die verandering hardop, het liefst in een één-op-één-gesprek in de eerste weken. Vraag wat je collega van jou nodig heeft in de nieuwe rol, en vertel wat jij nodig hebt. Het is een ongemakkelijk gesprek. Het voorkomt wel maanden van gissen naar elkaars bedoelingen.
Hier helpt de Platinum Regel: behandel de ander zoals die behandeld wil worden. Dat gaat een stap verder dan de Gouden Regel, waarbij je de ander behandelt zoals jij zelf behandeld wilt worden. Je oud-collega met een D-stijl wil vooral weten wat er verandert en wat het team ermee opschiet. Een I-stijl wil horen dat de band blijft. Een S-stijl heeft zekerheid nodig en tijd om aan de nieuwe situatie te wennen. Een C-stijl wil weten welke afspraken er vanaf nu gelden. Hoe je per stijl communiceert en aanstuurt, lees je in leidinggeven met DISC.
Hoe helpt You.Manual™ bij de stap van collega naar leidinggevende?
Je aanpassen aan een ander lukt pas als je weet waar je zelf staat. Aanpassingsvermogen is de bereidheid en het vermogen om je gedrag af te stemmen op iemand anders. Je past je tempo en toon aan en blijft daarbij jezelf.
You.Manual™ is gebouwd op DISC, vijf stappen verder. Naast je gedragsprofiel kijk je naar mindset, zelfvertrouwen, personal branding en je toekomstkompas, met een eigen AI-coach om mee te sparren. Bij deze overstap springen twee onderdelen eruit. Personal branding, omdat je opnieuw kiest hoe je oud-collega's je gaan zien. En zelfvertrouwen, voor de momenten waarop je twijfelt of je wel leiding mag geven aan mensen met wie je vroeger samen lunchte.
Begeleid je als coach of HR-professional mensen die binnen hun eigen team doorgroeien? Met de You.Manual™-certificering doe je dit werk zelf met hen.
Wat doe je in je eerste weken als leidinggevende van je oud-collega's?
- Breng je eigen stijl in kaart en kies de valkuil die bij jou het eerst opspeelt.
- Voer met ieder teamlid een één-op-één-gesprek over de nieuwe verhouding.
- Spreek af wat je wel en niet meer deelt, en zeg dat hardop.
- Stem je aanpak per teamlid af met de Platinum Regel.
- Vraag na een paar maanden om feedback: waar merkt je team dat je veranderd bent, en waar juist niet?
Ben je voor het eerst leidinggevende, dan vind je meer over de eerste maanden in voor het eerst leidinggevende.
Je oud-collega's kennen je als een van hen. Wat wil je dat ze over een jaar over jou als leidinggevende zeggen?