Je test je gebruiksaanwijzing in de praktijk door te kijken wat je gedrag doet met de mensen om je heen. Klopt hij voor jezelf, check dan of je omgeving hem ook kent. Daar zat bij mij het gat. Een profiel dat voor jou helder is, helpt een ander pas als je het deelt. Of als je je gedrag bijstelt waar het in gezelschap niet werkt.
Een gebruiksaanwijzing van jezelf is een korte beschrijving van hoe je werkt: waar je sterk in bent en waar je over struikelt. Mijn gebruiksaanwijzing komt uit DISC. Dat is een gedragsanalysemodel met vier gedragsstijlen: Dominant (D), Invloed (I), Stabiel (S) en Consciëntieus (C). DISC beschrijft waarneembaar gedrag, dus wat anderen van je zien.
Hoe weet je of je gebruiksaanwijzing klopt?
Leg je profiel naast je dagelijkse gedrag. Mijn basisstijl, mijn natuurlijke gedrag als ik geen rekening houd met anderen, is D95, I89, S30 en C8. Ik heb in 25 jaar heel vaak een eigen DISC-rapport gemaakt. De uitslag is altijd hetzelfde geweest.
Dat deel van de toets is bij mij dus snel klaar. Ik verwoordde het zo: "Inmiddels heb ik zoveel ervaring met mezelf en ken ik mezelf ook zo door en door vanuit mijn YouManual-profiel dat mijn gebruiksaanwijzing voor mij wel helder is. Alleen is die niet altijd even duidelijk voor mijn omgeving."
Die tweede zin is de echte uitslag van de test. In mijn rapport staat het ook gewoon. Bij mijn blinde vlekken staat dat mijn tempo en directheid anderen kunnen overweldigen. Het rapport wist het al. Mijn omgeving kreeg die uitleg alleen niet altijd van mij.
Waarom is een kloppend profiel nog niet genoeg?
Een gebruiksaanwijzing die alleen in je eigen hoofd zit, helpt verder niemand. De Platinum Regel uit DISC zegt: behandel anderen zoals zij behandeld willen worden. Dat begint bij je eigen stijl kennen. Daarna herken je de stijl van de ander, en pas je je gedrag aan.
Dat eerste stuk gaat mij goed af. De rest vergeet ik soms. Of zoals ik het zelf zei: "Ook ben ik niet altijd in staat of me ervan bewust dat het handig is om mensen daarin mee te nemen en hun bijvoorbeeld te vertellen wat mijn valkuilen zijn vanuit mijn profiel en waar mijn sterktes zitten."
Zelfkennis is de belangrijkste kennis. Dat vind ik nog steeds. Alleen merk je in de praktijk pas wat ze waard is als een ander er ook iets aan heeft.
Wat gebeurt er als je omgeving je gebruiksaanwijzing niet kent?
Dan vult de ander het zelf in, op basis van wat die ziet. "Op het moment dat ik dat niet doe, kan het gebeuren" dat mensen erop afknappen. Dat heb ik "meerdere keren meegemaakt".
Ik weet ook waar het aan ligt. "Omdat ik vanuit mijn rode profiel heel stellig ben in wat ik vind en denk, kunnen mensen soms de indruk krijgen dat ik denk dat ik altijd gelijk heb. Ze kunnen me arrogant of drammerig vinden."
Rood staat in DISC voor de D-stijl. Die stijl is direct en besluitvaardig, en herken je aan stellige uitspraken en snelle beslissingen. Bij een sterke D gaat dat gedrag vanzelf. Wordt directheid te sterk, dan wordt het botheid. Wie mijn profiel niet kent, ziet alleen de stelligheid. Waar die vandaan komt, blijft onzichtbaar.
Mijn rapport laat beide kanten zien. "Authentiek direct" staat er als een van mijn merkwaarden, in het deel over mijn persoonlijke merk. Diezelfde directheid staat bij de blinde vlekken als iets wat anderen kan overweldigen. Zo zie je in één document wanneer je sterkte werkt en wanneer die een ander tegen de borst stuit. Meer over dat spoor lees je in mijn verhaal over het rapport dat mijn AI-blunder voorspelde.
Hoe test je je eigen gebruiksaanwijzing in de praktijk?
Test hem op twee plekken: bij jezelf en bij de mensen om je heen. Deze vragen helpen daarbij.
- Herken je de patronen in je eigen gedrag? Leg je valkuilen naast een gewone werkweek. Klopt het, dan heb je een goede basis.
- Weet je omgeving wat erin staat? Vraag het gewoon na. Hoe je dat eerlijk doet, staat in feedback vragen over jezelf.
- Waar knapt iemand op je af? Kijk welk deel van je profiel op dat moment zichtbaar was. Bij mij is dat vaak de stelligheid.
- Vertel je je valkuilen vooraf? Een zin als "Ik kan stellig klinken. Zeg het als het je te veel wordt." haalt veel ruis weg.
- Pas je je gedrag aan waar het niet werkt? Aanpassen is iets anders dan imiteren. Je verandert je tempo en je toon, en je blijft jezelf.
Wie een team leidt, kan het uitleggen meteen goed aanpakken. Daarover gaat je werkwijze uitleggen aan je team. En wie nog geen gebruiksaanwijzing heeft, begint bij de gebruiksaanwijzing van jezelf maken.
Ben je ooit klaar met je gebruiksaanwijzing?
Ik in elk geval niet. "Dus hoewel ik mijn eigen gebruiksaanwijzing goed snap, ontbreekt het me nog weleens aan het bewustzijn om die ook voldoende met anderen te delen en hen te helpen mij goed te begrijpen. Of om mijn gedrag aan te passen als ik weet dat bepaalde dingen gewoon niet zo lekker werken in gezelschap. Dat mis ik nog weleens."
Daar zit voor mij de les. Een gebruiksaanwijzing test je pas echt in gezelschap. Kloppen doet hij al 25 jaar. Delen en bijstellen blijft werk in uitvoering.
Een gebruiksaanwijzing hoort trouwens niet alleen bij mensen. Daarover gaat ook mijn AI-collega's hebben een gebruiksaanwijzing. En hoe mijn profiel uitpakt bij het afmaken van werk, staat in mijn verhaal over de collega die afmaakt.
Wil je weten wat er in jouw eigen gebruiksaanwijzing staat, en hoe jij overkomt? Begin dan bij je eigen profiel.
Wie in jouw omgeving kent jouw gebruiksaanwijzing eigenlijk, en wie moet het nog steeds raden?
Lees ook
Dit verhaal is van Huub. De uitwerking deed zijn AI-team — zoals alles op deze kennisbank. Huub keurde elke zin.

