Ga ervan uit dat je collega hetzelfde wil als jij: goed werk leveren en prettig samenwerken. Wat je irriteert, is bijna altijd de manier waarop die collega dat doet. De bedoeling erachter is meestal prima. Wie gedrag en bedoeling uit elkaar leert halen, ziet achter de meeste ergernissen gewoon iemand die het goed wil doen.
DISC helpt je daarbij. DISC is een gedragsmodel dat gedrag ordent in vier stijlen: D (Dominant), I (Invloed), S (Stabiel) en C (Consciëntieus). Elke stijl heeft eigen sterke kanten en een eigen grootste angst. Ken je die, dan snap je beter waarom een collega doet wat die doet.
Waarom zie je bij een collega vooral wat er misgaat?
Ergernis werkt als een vergrootglas. Iemand vergeet je naam in een meeting, terwijl jullie al jaren samenwerken. Of de koffiemachine is wéér niet bijgevuld. Zo'n moment blijft hangen. De tien keer dat dezelfde collega je hielp, verdwijnen naar de achtergrond.
Daar komt bij dat je nooit neutraal kijkt. Je beoordeelt gedrag door de bril van je eigen stijl. Wat afwijkt van hoe jij het zou doen, voelt al snel als fout. Hoe dat filter werkt, lees je in de filter-theorie. Bij je tegenpool is het effect het sterkst, zie waarom uitgerekend díe collega je gek maakt.
Welke bril jij zelf draagt, hoef je niet te raden. In een You.Manual™-rapport zie je welke stijl bij jou de boventoon voert. Daarmee zie je ook bij welk gedrag van een ander jouw geduld het eerst opraakt.
Welke goede bedoeling zit er achter lastig gedrag?
Achter elk irritant gedrag zit een behoefte. DISC beschrijft per stijl wat iemand drijft en waar die het bangst voor is. Leg je dat naast het gedrag dat je stoort, dan verandert het beeld.
- De collega die doordramt. Hier zie je vaak de D-stijl (rood). Die collega duwt door omdat het werk af moet. Resultaat is het kernwoord, en de grootste angst is de controle verliezen. Meer in 'Mijn collega dramt altijd door'.
- De collega die de hele dag praat. Al dat gepraat is een manier om contact te maken. Het past bij de I-stijl (geel), waar inspiratie het kernwoord is en afwijzing de grootste angst. Zie ook 'Mijn collega praat de hele dag'.
- De collega die traag op gang komt. Vaak een S-stijl (groen), gericht op harmonie. Verandering en het verlies van zekerheid zijn voor die collega het engst. Dat rustige tempo houdt het team stabiel (lees 'Mijn collega is zo traag').
- De collega die alles tot in detail wil weten. Liever goed dan snel, luidt het motto van de C-stijl (blauw). Kwaliteit staat voorop en fouten maken is de grootste angst. Al die vragen voorkomen dat er later iets misgaat. Daarover gaat 'Mijn collega wil alles tot in detail weten'.
Geen van deze vier collega's is erop uit om jou dwars te zitten. Ze werken vanuit hun eigen stijl aan hetzelfde doel als jij. Daar komt de titel van dit artikel vandaan: de meeste collega's deugen.
Let wel op één ding. DISC plaatst mensen niet in hokjes. Iedereen laat meerdere stijlen zien, en gedrag wisselt per situatie. Gebruik de stijlen als ingang om iemand te begrijpen. Een etiket op je collega plakken helpt niemand.
Wanneer wordt een sterke kant irritant?
Bijna elke ergernis is een sterke kant die te ver doorschiet. Een D is daadkrachtig, en bij overgebruik wordt dat overheersend. Het enthousiasme van een I kan omslaan in meer beloven dan er waar te maken is. Het geduld van een S wordt dan eindeloos afwachten. En de nauwkeurigheid van een C wordt perfectionisme: niets is ooit goed genoeg.
Onder druk gebeurt dat vaker. Een D wordt ongeduldig, een I chaotisch, een S koppig of vermijdend en een C overkritisch. De collega die je vandaag irriteert, kan gewoon een zware week hebben.
Dat is eigenlijk goed nieuws. Een sterke kant die doorschiet, blijft een sterke kant. De drammer zorgt dat de deadline staat. De prater houdt de sfeer goed, en die eeuwige twijfelaar voorkomt brokken. En de pietlut? Die levert werk af dat klopt.
Hoe ga je uit van goede bedoelingen bij een collega die je irriteert?
Begin bij de hoofdregel van DISC, de Platinum Regel: behandel anderen zoals zij behandeld willen worden. Dat gaat een stap verder dan de gouden regel. Die zegt dat je anderen behandelt zoals jij het zelf wilt. Meer uitleg vind je in wat is de Platinum Regel?
Zo pak je het aan:
- Vraag eerst, oordeel later. "Wat wil je hiermee bereiken?" levert meer op dan een zucht.
- Benoem gedrag, geen karakter. "Je onderbrak me twee keer" opent een gesprek. "Je bent zo bot" sluit het.
- Zoek het gedeelde doel. Jullie willen allebei dat het werk goed af is. Begin daar.
- Tel ook wat goed gaat. Let een week lang op wat die collega wél bijdraagt. Ergernis vergeet dat snel.
- Pas je aan zonder te imiteren. Stem tempo en toon af op de ander, en blijf verder jezelf.
Uitgaan van goede bedoelingen is geen naïviteit. Ook een collega die deugt, doet soms iets wat niet oké is. Dat mag je gewoon zeggen. Het verschil zit in de toon. Je spreekt iemand aan op gedrag, en je gaat ervan uit dat die het goed bedoelt.
Wat zegt je ergernis over jezelf?
Je ergernis vertelt net zoveel over jou als over je collega. Wie snel schakelt, stoort zich aan traagheid. Wie van rust houdt, stoort zich aan de collega die luid binnenkomt. Kijk dus ook even naar je eigen kant van het verhaal.
You.Manual™ is meer dan een DISC-profiel: het laat ook zien wat je tegenhoudt, hoe je overkomt en waar je naartoe wilt, met een AI-coach die met je meedenkt. Aan die coach kun je de collega voorleggen die je het meest irriteert. Samen zoek je dan uit welke goede bedoeling er achter dat gedrag kan zitten, en hoe jij erop reageert. Je eigen profiel ontdekken kan via het You.Manual™-programma.
De meeste collega's deugen. Ze vullen niet altijd de koffie aan, maar ze staan wel voor je klaar als je ze nodig hebt. En als ze dat ook een keer vergeten? Ach, niemand is perfect.
Welke collega geef jij morgen het voordeel van de twijfel?